Bloedend hart (deel 2)
Het hart vormt zowel lichamelijk als symbolisch een centrum van emotie. Een ongelooflijke spier die pompt en pompt; bij iedere hartslag stroomt er leven doorheen het lichaam. De richting van het stuwen van het bloed volgt een interne logica. Bij obstructies corrigeren chirurgen met kleppen en stents. Energie boost opnieuw. Maar wat met hartzeer?
Maakte je het zelf ook al eens mee van dichtbij, of las je er ergens over, dat wanneer een levenspartner sterft, binnen de week ook de andere helft van de bedstee het leven laat? Plots, zonder ogenschijnlijk directe fysieke aanleiding? Ook Leonard Cohen overleed drie maand na het heengaan van zijn muze Marianne …
Ondertussen heeft de herwerkte DSM V (het psychiatrisch handboek) een nieuwe ‘storing’ toegevoegd: ‘persisterende rouw’. Verlies-verdriet dat langer dan zes maand of een jaar duurt: is hartzeer meetbaar in de tijd?
Bij verdriet verdwijnt zowat alle levensvreugde. Hoe fel de zon ook schijnt, het is donker in je hart en je ziet het ontluikende groen van de lente niet. Integendeel, hoe mooier het weer, hoe kouder en eenzamer je jezelf inkapselt, terwijl buiten de terrassen vollopen.
Wat als je verliefd bent? Je emoties springen alle kanten op en het is de onzekerheid die je verwart: zal ik een antwoord krijgen? Is hij/zij ook smoor op mij? O wee als ik het verkeerd inschat? De angst voor controleverlies laat je rondspringen als een blinde hinde in de heide die tachtig sloten moet ontwijken, of je verzuipt als een kat.
En toch …
Het hart is na het brein veruit ons tweede belangrijkste orgaan. In rust pompt een volwassen hart zowat vijf liter bloed per minuut, met een vergelijkbare kracht als de vervaarlijkste watervallen.
Zo ingenieus zitten we in mekaar.
Net als mijn vader, die steevast antwoorden op moeilijke vragen zocht binnen de mechaniek van een motor, stelt hartchirurg dr. Pedro Brugada: ‘Ik vergelijk het altijd met een auto. Die heeft drie componenten: het mechanische gedeelte, met name de motor en de wielen, de loodgieterij zeg maar, de benzinepomp en de leidingen, en tot slot de elektriciteit. Bij het hart is dat net zo: voor de mechaniek heb je de spier en de kleppen, voor de loodgieterij de kransslagaders die het hart van zuurstof en voedsel voorzien, en de elektriciteit is wat het hart gaande houdt.’
Wat met hartzeer, dr. Brugada? Klopt het dat je kan sterven van verdriet? ‘Dat ziektebeeld’, zegt hij, ‘is het Takotsubosyndroom en komt vooral voor bij vrouwen na de menopauze, met name in stresssituaties. Door de adrenaline die vrijkomt, stijgen de bloeddruk en hartslag. De kransslagaders trekken samen, met een hartinfarct als gevolg. Het merkwaardige is dat de kransslagaders bij zo’n patiënt perfect normaal zijn. De aders zijn puur van de stress in een kramp dichtgeknepen. Je kunt er ook aan sterven. En liefdespijn of verdriet om het overlijden van een naaste kan zoveel stress veroorzaken dat het tot Tako-tsubo leidt.’
Voilà, zo lees je het bij onze meest gerenommeerde hartspecialist van België. En krijg ik een verklaring voor mijn bloeddruk die een periode geleden vervaarlijk omhoog ging, voor de ‘vliegjes’ in mijn ogen die mijn zicht verdwaasden, naast de uitputting en het verward zijn. Na grondig medisch onderzoek bleek mijn hartspier werkelijk NIETS te mankeren.
Als je hersenen je niet stilleggen, zal je lijf je wel de mond snoeren.
Het hart schreeuwt! In de kunsten, de filmwereld, de poëzie is LDVD (liefdesverdriet) de creatieve motor. Het leven is een trip, het katapulteert je van een roze wolk naar een donderwolk.
Titel: Battle to Survive a Broken Heart (2013)
Banksy’s Broken Heart Balloon gepatched met pleisters als symbool van beschadigde liefde en kwetsbaarheid, toont een af-gescheiden hart dat toch zweeft. Het visualiseert taku-tsubo: een hart met littekens en zijn fysieke pijn die zichtbaar wordt.
De ballon bloedt én blijft stijgen boven de Brooklyn-muren, en ademt survival, ook na verdriet.
Het is een visuele metafoor voor onze kwetsbare maar onverwoestbare emoties.
Het hart is geen drama queen. Liefdesellende is biologie.
